اخراج تعدادی از اساتید دانشگاه تخار در روزهای اخیر، نگرانی‌هایی از سوی جامعه نخبگانی را به دنبال داشته است.
در تازه‌ترین مورد حبیب عبادی، یک تن از اساتید دانشگاه تخار با نشر یادداشتی از اخراج خود و تعدادی از همکارانش از دانشگاه خبر داده است.

در پی اخراج حبیب عبادی و چندین تن از همکارانش از سوی وزارت تحصیلات عالی طالبان، موجی از نگرانی‌ها در مورد وضعیت آموزشی و علمی افغانستان به راه افتاده است.
عبادی در یادداشتی که روز گذشته در صفحه فیسبوک خود منتشر کرد، دلیل برکناری خود و همکارانش را بی‌سوادی و کم‌ظرفیتی از سوی طالبان عنوان کرده و نوشت: «دانش جرم نباشد و ظرفیت به سکوت معنا نشود.»
حبیب عبادی در ادامه یادداشت خود گفت: در نظام طالبان، ظرفیت اساتید و دانشجویان تنها در «اطاعت» از دستورات حکومت طالبان سنجیده می‌شود و معیارهای علمی و دانش از پیش تعیین شده است.
وی افزود: در چنین شرایطی، جایگاه علم و تدریس به حاشیه رفته و دانشگاه‌ها بیشتر به میدان‌های امتحان وفاداری بدل شده‌اند.

این نگرانی‌ها تنها به دانشگاه تخار محدود نیست، چندی پیش شفیق‌الله شفق، استاد پیشین دانشگاه بلخ نیز، از برکناری حداقل ۳۳ استاد در ولایات مختلف افغانستان از جمله بلخ، فاریاب، تخار، بغلان و سمنگان خبر داده و هشدار داد که آمار واقعی احتمالاً بسیار فراتر از این تعداد است.
این اخراج‌ها عمدتاً به دلیل اختلاف نظر اساتید با سیاست‌های طالبان یا مخالفت با ایدیولوژی این گروه صورت گرفته است.
طالبان در ادامه سیاست حذف اساتید، کسانی را به‌عنوان استاد معرفی می‌کنند که با سیاست‌های آن‌ها همسو باشند و اعتراضی نسبت به سیاست فرهنگی طالبان نداشته باشند.

آگاهان سیاسی و تحصیلی بر این باورند که حذف اساتید دانشگاه‌ها و نخبگان علمی از سوی طالبان به قصد جایگزینی تخصص با ایدیولوژی صورت می‌گیرد.
در این شرایط، دانشگاه‌ها دیگر به عنوان مراکز تولید علم و دانش عمل نمی‌کنند، بلکه به ابزارهایی برای ترویج تفکرات افراطی طالبان تبدیل شده‌اند.
بسیاری از استادان و فعالان علمی معتقدند که چنین روندی منجر به کاهش کیفیت آموزشی در کشور خواهد شد و جایگاه علمی افغانستان در سطح جهانی به شدت آسیب خواهد دید.

یکی از موضوعات قابل توجه در نظام طالبان، مسئله فارسی‌ستیزی است که به طور مستمر در سیاست‌های آموزشی این گروه مشاهده می‌شود.
زبان فارسی، که زبان رسمی و علمی کشور بوده و بسیاری از منابع علمی و فرهنگی با آن تدوین شده‌اند، پس از روی کار آمدن طالبان، تحت فشارهایی قرار گرفته است.
حذف زبان فارسی و ازبکی از تابلوهای سر درب دانشگاه‌ها، یک نمونه از فارسی‌ستیزی طالبان است که در ماه‌های اخیر مورد توجه رسانه‌ها بوده است.
طالبان در تلاشند تا دایره نفوذ زبان فارسی را در مراکز آموزشی کاهش دهند و به جای آن زبان پشتو را ترویج کنند. با این حال کارشناسان بر این باورند که این سیاست‌ها نه تنها موجب تضعیف زبان فارسی در آموزش و دانشگاه‌ها نمی‌شود، بلکه تاثیرات منفی بر هویت فرهنگی و علمی مردم افغانستان دارد.

از سوی دیگر همزمان با اخراج اساتید و فشار به زبان فارسی، گزارش‌هایی نیز وجود دارد مبنی بر اینکه طالبان به اعضای خود و برخی از فرماندهان گروهی، مدرک‌های تحصیلی اعطا می‌کنند، بدون آن که لزومی به طی مراحل علمی و آموزشی داشته باشند.
این اقدام موجب نگرانی‌های بیشتر در مورد کیفیت تحصیل در افغانستان شده است. به ویژه آنکه در شرایط کنونی، نظام آموزشی بیشتر به ترویج ایدیولوژی و وفاداری سیاسی توجه دارد تا آموزش علمی و تخصصی.

برکناری اساتید دانشگاه‌ها و روند فارسی‌ستیزی که در نظام آموزشی طالبان در حال گسترش است، نشان‌دهنده روندی است که آموزش و پژوهش علمی در افغانستان را تهدید می‌کند.
با توجه به حذف نخبگان علمی و توجه بیشتر به وفاداری سیاسی به جای تخصص، آینده دانشگاه‌ها و مؤسسات علمی در افغانستان تیره و تار است.
سیاست فرهنگی طالبان در قبال دانشگاه‌ها و مراکز علمی، باعث شده تا بخش عمده اساتید و جامعه نخبگانی، نسبت به سرنوشت خود، احساس ناامنی کنند.

کد (5)