روز چهارشنبه، ولادیمیر پوتین در کاخ کرملین از جولانی استقبال باشکوهی ترتیب داد. بشار اسد گردن‌دراز در مسکو، نیز بی‌تردید این صحنه را دیده است. شاید برای نخستین‌بار او به این واقعیت اندیشیده باشد که نباید همه‌ی تخم‌مرغ‌های سیاست را در یک سبد می‌گذاشت. به احتمال زیاد او با خود گفته است که می‌بایست هم‌زمان روابطش را با امریکا و روسیه حفظ می‌کرد و در مناسبات میان ایران و عربستان نیز توازن برقرار می‌ساخت. اگر چنین می‌کرد، شاید سرنوشت سیاسی‌اش به این نقطه نمی‌رسید.

گذاشتن همه‌ی تخم‌مرغ‌های سیاست در یک سبد، غالباً به زیان‌های مرگبار می‌انجامد. نمونه‌ی دیگر این نوع سیاست‌ورزی، اوکراین است که با تمرکز یک‌جانبه بر پیوستن به ناتو، خود را در معرض بحران‌های سنگین قرار داد.

در وضعیت متفاوت، طالبان افغانستان نیز به ادعا و خوانش خود، تنها جانب خدا را گرفته و همه‌ی تخم مرغ‌ها را در سبد الله پاک گذاشته‌؛ اما حقوق و مطالبات مردم را در بوته‌ی فراموشی گذاشته‌اند؛ حال آ‌نکه خود خدا نیز تنها از حق خود سخن نگفته و به حق الناس هم تأکید کرده است. نادیده‌گرفتن رنج و آوارگی مردم، حتی با ادعای پیروی محض از خدا نیز به تباهی می‌انجامد.

سید جواد سجادی